การหลุดพ้น คือการบรรลุธรรม
หัวใจสำคัญอยู่ที่การปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่นในขันธ์ 5
การหลุดพ้น หรือการบรรลุธรรม หัวใจสำคัญของการบรรลุธรรมอยู่ที่การพิจารณาขันธ์ 5 ให้เข้าใจอย่างแจ่มแจ้ง จนเห็นความจริงว่า ขันธ์ 5 ไม่ใช่ตัวเรา ไม่ใช่ของเรา ไม่ใช่ตัวตนของเรา ขันธ์ 5 เป็นสิ่งไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และเป็นอนัตตา ไม่มีสิ่งใดในขันธ์ 5 ที่เราจะยึดมั่นถือมั่นว่าเป็นตัวตนที่แท้จริงของเราได้
ขันธ์ 5 ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ล้วนเกิดขึ้น เปลี่ยนแปลง และดับไปตามเหตุปัจจัย เมื่อพิจารณาจนเห็นความจริงตามที่เป็น จิตย่อมคลายจากความยึดมั่นถือมั่น ไม่หลงสำคัญผิดว่าขันธ์ 5 เป็นเรา เป็นของเรา หรือเป็นตัวตนของเรา นี่คือหัวใจสำคัญของการดำเนินไปสู่ความหลุดพ้นตามหลักพระธรรม
ไม่ว่าคุณจะเป็นฆราวาส เป็นพระภิกษุ ภิกษุณี เป็นแม่ชี เป็นเด็ก เป็นผู้ใหญ่ เป็นคนแก่ หรือเป็นคนทำงานอยู่ในสังคม ไม่ว่าคุณจะเกิดในชาติใด ศาสนาใด เชื้อชาติใด จะเป็นคนไทย คนจีน ฝรั่ง ทุกคนล้วนมีโอกาสเรียนรู้ความจริงและฝึกฝนตนเองเพื่อเข้าถึงธรรมได้เท่าเทียมกัน
การบรรลุธรรมไม่ได้ขึ้นอยู่กับเพศ วัย เชื้อชาติ สัญชาติ หรือสถานะทางสังคมเพียงอย่างเดียว และไม่ได้หมายความว่าบุคคลจะต้องบวชเป็นพระภิกษุ ถือศีล 227 ข้อ หรือเป็นฆราวาสที่ถือศีล 5 เท่านั้นจึงจะสามารถเข้าถึงความจริงได้ แต่หัวใจสำคัญอยู่ที่การศึกษาและปฏิบัติตามพระธรรม จนเกิดปัญญาเห็นความจริงและคลายความยึดมั่นถือมั่นในจิตใจ
ไม่ว่าบุคคลนั้นจะบวชหรือไม่บวช จะทำงานหรือไม่ได้ทำงาน จะอยู่ในสภาพแวดล้อมใด จะรวยหรือจน จะสุขหรือทุกข์ หากมีโอกาสศึกษา พิจารณา และปฏิบัติธรรมอย่างถูกต้อง (ปลงตกในขันธ์ 5) ย่อมสามารถพัฒนาปัญญาและดำเนินไปบนเส้นทางแห่งความหลุดพ้นได้ เพราะพระธรรมไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะในวัด ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะนักบวช และไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง เพศใดเพศหนึ่ง
เรื่องนี้ปรากฏในสุตตันตปิฎกหลายแห่ง อาทิเช่น ประวัติของพระฉันนะ หรือแม้ในอนัตตลักขณสูตร ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระปัญจวัคคีย์ โดยทรงชี้ให้เห็นว่ารูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ล้วนไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และไม่ใช่ตัวตน เมื่อพิจารณาเห็นตามความเป็นจริง ย่อมเกิดความเบื่อหน่ายคลายกำหนัด จนจิตหลุดพ้นจากความยึดมั่นถือมั่น และพระปัญจวัคคีย์ทั้งห้าก็ได้บรรลุพระอรหัตผลจากการฟังพระธรรมเทศนานี้
ดังนั้น อย่ามองว่าการบรรลุธรรมเป็นเรื่องไกลตัว หรือเป็นสิ่งที่สงวนไว้สำหรับนักบวชเท่านั้น แต่จงหันกลับมาศึกษาชีวิตของตนเอง พิจารณาขันธ์ 5 ให้เห็นความจริง ฝึกสติและปัญญาให้รู้เท่าทันความยึดมั่นถือมั่น เพราะเมื่อปัญญาเกิดขึ้นอย่างถูกต้อง จิตย่อมมีหนทางคลายจากทุกข์และดำเนินไปสู่ความหลุดพ้นได้
นี่คือหัวใจสำคัญของการปฏิบัติธรรม เพื่อค้นหาความจริงของชีวิต และก้าวไปสู่ความพ้นทุกข์ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า
ธรรมาจารย์ โพธิสุทธิ์ อัครอนันตชิน
ประธานมูลนิธิพระหัตถ์ของกวงอิมโพธิสัตว์
วัดกวงหมิงซัน เมืองไทเป ไต้หวัน
