พุทธมหายานกับเถรวาท
ต่างวิธี…แต่ไม่ต่างเป้าหมาย
ถ้าเรามองพระพุทธศาสนา
ให้พ้นจากกรอบของคำว่า “นิกาย”
เราจะเห็นความจริงอย่างหนึ่งว่า…
เถรวาทก็มีเป้าหมายของเถรวาท
มหายานก็มีแนวทางของมหายาน
วิธีปฏิบัติอาจแตกต่างกัน
แต่หัวใจสำคัญ
คือการ ขัดเกลากิเลส
การ ลดความยึดติด
การ พ้นจากความทุกข์
และการ เข้าถึงความจริงของชีวิต
ในฝ่ายมหายาน
โดยเฉพาะแนวทางพระโพธิสัตว์
จะเน้นการออกไปอยู่ท่ามกลางผู้คน
ไม่ใช่เพียงถามว่า…
“ฉันจะพ้นทุกข์ได้อย่างไร?”
แต่ถามว่า…
“ทำอย่างไรให้คนอื่นพ้นทุกข์ไปพร้อมกับเรา?”
จึงเกิดอุดมคติของพระโพธิสัตว์ขึ้นมา
คือการตั้งปณิธานว่า
จะช่วยเหลือสรรพสัตว์
จะข้ามทะเลแห่งความทุกข์ไปพร้อมกัน
จะใช้ชีวิต
เพื่อประโยชน์ของผู้อื่น
การช่วยคน
การเยียวยาความทุกข์
การเผยแผ่ธรรม
การสร้างประโยชน์แก่สังคม
จึงไม่ได้ถูกมองว่าเป็นเพียง “งานช่วยเหลือสังคม”
แต่เป็นส่วนหนึ่งของ เส้นทางแห่งการปฏิบัติธรรม
เป็นอุบาย
เป็นวิถี
เป็นการฝึกใจ
เพื่อขัดเกลาความเห็นแก่ตัว
ลดความยึดมั่นถือมั่น
พัฒนาความเมตตา
พัฒนาปัญญา
และสั่งสมบารมี
แล้วเถรวาทต่างอย่างไร?
เถรวาทมีแนวทางและระบบการปฏิบัติ
ที่มีรายละเอียดแตกต่างออกไป
มีการฝึกศีล
สมาธิ
ปัญญา
มีการพิจารณาทุกข์
เหตุแห่งทุกข์
ความดับทุกข์
และหนทางแห่งการดับทุกข์
รวมถึงการพัฒนาตน
เพื่อขัดเกลากิเลส
และนำไปสู่ความหลุดพ้น
ดังนั้น…
มหายานไม่ได้แปลว่า “ช่วยคน”
เถรวาทไม่ได้แปลว่า “ช่วยตัวเอง”
นี่เป็นความเข้าใจที่ง่ายเกินไป
เพราะในความเป็นจริง
ทั้งสองฝ่ายต่างมีมิติของการช่วยเหลือผู้อื่น
และต่างมีมิติของการพัฒนาตนเอง
เพียงแต่ น้ำหนักและอุบายวิธีอาจแตกต่างกัน
แล้วอะไรคือสิ่งที่เหมือนกัน?
ตรงนี้สำคัญมาก
เพราะถ้าเรามัวแต่ถามว่า
“นิกายไหนถูก?”
เราจะพลาดคำถามที่สำคัญกว่า…
“คำสอนนั้นทำให้เราเป็นมนุษย์ที่ดีขึ้นหรือไม่?”
ไม่ว่าเราจะเดินเส้นทางไหน
ถ้าการปฏิบัติธรรม
ทำให้เราโลภน้อยลง
โกรธน้อยลง
หลงน้อยลง
มีเมตตามากขึ้น
มีสติมากขึ้น
มีปัญญามากขึ้น
และทำให้เราเบียดเบียนผู้อื่นน้อยลง
นั่นคือการเดินไปในทิศทางของการขัดเกลาจิตใจ
สำหรับคนรุ่นใหม่
คุณไม่จำเป็นต้องเข้าวัด
เพื่อเริ่มต้นเข้าใจธรรมะ
คุณไม่จำเป็นต้องเรียกตัวเองว่า
“พุทธ”
และคุณไม่จำเป็นต้องเชื่อทุกอย่าง
เพียงเพราะมีใครบอกว่าเป็นคำสอนทางศาสนา
ลองเริ่มจากคำถามง่าย ๆ…
วันนี้เราโกรธน้อยลงหรือยัง?
เราเห็นแก่ตัวน้อยลงหรือยัง?
เราให้อภัยคนอื่นได้มากขึ้นหรือยัง?
เราเข้าใจความทุกข์ของคนอื่นมากขึ้นหรือยัง?
และเราเป็นเหตุให้คนอื่นทุกข์น้อยลงหรือยัง?
ถ้าคำตอบคือ “ใช่”
นั่นอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการปฏิบัติธรรมแล้ว
เพราะท้ายที่สุด…
ธรรมะไม่ได้วัดกันที่เราพูดเก่งแค่ไหน
ไม่ได้วัดกันที่
เราเข้าวัดกี่ครั้ง
สวดมนต์กี่บท
หรือรู้ศัพท์ธรรมะมากแค่ไหน
แต่วัดกันที่…
กิเลสของเราลดลงหรือไม่
ความเมตตาของเราเพิ่มขึ้นหรือไม่
และโลกใบนี้ดีขึ้นเพราะการมีอยู่ของเราหรือไม่
มหายานมีอุดมคติแห่งพระโพธิสัตว์
เถรวาทมีหนทางแห่งการฝึกตน
ศีล สมาธิ ปัญญา
และความหลุดพ้น
รายละเอียดของหลักธรรม
และอุบายวิธี
ย่อมมีความแตกต่างกัน
แต่สิ่งที่ควรมองเห็นร่วมกันคือ…
เรากำลังเดินออกจากความโลภ
ออกจากความโกรธ
ออกจากความหลง
และออกจากการยึดติด
เพื่อเข้าถึงความจริง
และความหลุดพ้นจากทุกข์
ดังนั้น…
อย่าเพิ่งถามว่า
“เถรวาทหรือมหายาน ใครดีกว่า?”
ลองถามใหม่ว่า…
“คำสอนที่ฉันกำลังเดินตาม
กำลังทำให้ฉันเป็นมนุษย์ที่ดีขึ้นหรือเปล่า?”
ถ้าคำตอบคือ…
เราเห็นคนอื่นเป็นเพื่อนร่วมทุกข์
ไม่ใช่ศัตรู
เราเห็นความทุกข์ของผู้อื่น
แล้วอยากช่วย
เราเห็นความผิดของตัวเอง
แล้วกล้ายอมรับ
เราเห็นความโกรธ
แล้วไม่ปล่อยให้ความโกรธควบคุมชีวิต
และเราค่อย ๆ ลด
“ตัวฉัน”
“ของฉัน”
“ความต้องการของฉัน”
ลงได้ทีละน้อย…
นั่นแหละ
คือการเดินบนเส้นทางแห่งการขัดเกลาจิตใจ
ต่างนิกาย…
แต่หัวใจของการตื่นรู้
ไม่ควรกลายเป็นเหตุให้เราเกลียดกัน
เพราะพระธรรม
ไม่ควรสร้างกำแพงระหว่างมนุษย์
พระธรรมควรพาเราข้ามกำแพง
แห่งความยึดมั่น
ความเห็นแก่ตัว
และความทุกข์
ไปสู่ความเข้าใจ เมตตา ปัญญา และความหลุดพ้น
และบางที…
นี่อาจเป็นสิ่งที่คนรุ่นใหม่
กำลังตามหาอยู่
ไม่ใช่ศาสนาที่บอกว่า…
“เธอต้องเชื่อฉัน”
แต่เป็นธรรมะที่ถามเราว่า…
“เธอพร้อมจะเปลี่ยนตัวเองหรือยัง?”
แสดงโดยพระธรรมาจารย์โพธิสุทธิ์ อัครอนันตชิน
ประธานมูลนิธิพระหัตถ์ของ กวงอิมโพธิสัตว์
เพื่อช่วยเหลือผู้ยากไร้ และผู้ประสบภัยพิบัติ
วัดกวงหมิงซัน
เมืองไทเป
ประเทศไต้หวัน
www.pr-topper.com 