น้ำท่วมกรุงเทพฯ
ภัยพิบัติอยู่ข้างนอก…แต่อย่าให้มันกลายเป็นภัยพิบัติอยู่ข้างในใจเรา
น้ำท่วมกรุงเทพฯ เกิดจากธรรมชาติ
หรือเกิดจากการบริหารจัดการของรัฐบาลและเจ้าหน้าที่ผิดพลาดหรือไม่
เรื่องนี้เราสามารถพูดคุยกันได้
ตรวจสอบกันได้
หาความจริงกันได้
และคนที่มีหน้าที่ก็ต้องรับผิดชอบในส่วนของตัวเอง
แต่ไม่ว่าเหตุของมันจะมาจากอะไร—
เมื่อมาถึงชีวิตของเราแล้ว
เราก็คือคนที่ต้องอยู่กับมัน
น้ำมา…
เราต้องยกของขึ้นที่สูง
ต้องหาที่เก็บอาหาร
ต้องกักตุนของจำเป็น
บางคนต้องเดินลุยน้ำ
บางคนเดินทางไปทำงานไม่ได้
บางคนต้องนอนอยู่ในที่ที่ไม่คุ้นเคย
บางคนไม่มีไฟฟ้า
บางคนไม่มีน้ำใช้
บางคนต้องใช้ชีวิตท่ามกลางความลำบาก
มันไม่ใช่ชีวิตที่เราเลือก
และแน่นอน…
ไม่มีใครอยากให้น้ำท่วมบ้านตัวเอง
แต่เมื่อมันเกิดขึ้นแล้ว
คำถามสำคัญอาจไม่ใช่
“ทำไมต้องเป็นฉัน?”
“ทำไมชีวิตต้องมาเจอเรื่องแบบนี้?”
“ทำไมฝนต้องตก?”
“ทำไมรัฐบาลถึงไม่จัดการ?”
“ทำไมต้องเป็นเราอีกแล้ว?”
เพราะคำถามเหล่านี้
อาจไม่ได้ทำให้น้ำลดเร็วขึ้น
และไม่ได้ทำให้ชีวิตเราง่ายขึ้น
สิ่งที่สำคัญกว่าคือ—
“ตอนนี้น้ำมาแล้ว…
แล้วเราจะอยู่กับมันอย่างไร
โดยที่บ้านอาจเปียก
แต่ใจเราไม่จม?”
นี่ต่างหากคือสิ่งที่เราต้องเรียนรู้
เราอาจห้ามฝนไม่ได้
ห้ามน้ำไม่ได้
ห้ามเหตุการณ์ทั้งหมดไม่ได้
แต่เราสามารถเลือกได้ว่า
เราจะให้สิ่งที่เกิดขึ้นข้างนอก
เข้ามาท่วมอยู่ข้างในใจเราด้วยหรือไม่
น้ำอาจท่วมถนน
แต่อย่าให้น้ำท่วมสติ
น้ำอาจเข้าบ้าน
แต่อย่าให้ความโกรธเข้าหัวใจ
ของอาจเสียหาย
แต่อย่าให้ใจของเราเสียหายตามไปด้วย
ชีวิตบางช่วงมันก็เป็นอย่างนี้
มีวันที่แดดออก
ก็มีวันที่ฝนตก
มีวันที่เราหัวเราะ
ก็มีวันที่เราต้องร้องไห้
มีวันที่ชีวิตราบรื่น
ก็มีวันที่ชีวิตต้องลุยน้ำ
นี่แหละ…ชีวิต
เราเกิดมาไม่ได้มีสัญญาว่า
ชีวิตจะต้องมีแต่ความสุข
และไม่มีใครบนโลกนี้
ที่จะมีความสุขตลอดเวลา
บางวันเราเจอความรัก
บางวันเราเจอการจากลา
บางวันมีเงิน
บางวันมีหนี้
บางวันสุขภาพแข็งแรง
บางวันต้องเจ็บป่วย
บางวันธุรกิจดี
บางวันธุรกิจขาดทุน
บางวันน้ำลด
บางวันน้ำก็ขึ้น
มันเป็นธรรมดาของโลก
เพราะฉะนั้น
เมื่อสิ่งที่เราไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้มาถึง—
อย่าเสียพลังทั้งหมดไปกับการถามว่า
“ทำไมต้องเกิด?”
แต่ลองเปลี่ยนเป็นคำถามว่า
“แล้วตอนนี้…เราจะอยู่กับมันอย่างไร?”
น้ำมา—
ก็ยกของขึ้นที่สูง
เดินทางไม่ได้—
ก็หาวิธีเดินทางใหม่
ออกไปไหนไม่ได้—
ก็ใช้เวลาที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์
หาอาหารยาก—
ก็ช่วยกันแบ่งปัน
ชีวิตลำบาก—
ก็ปรับตัว
ไม่ใช่ยอมแพ้
แต่คือยอมรับความจริง
แล้วลงมือทำในสิ่งที่เราทำได้
นี่ไม่ใช่การบอกว่า
“ไม่ต้องสนใจปัญหา”
ไม่ใช่การบอกว่า
“ไม่ต้องตรวจสอบใคร”
และไม่ใช่การบอกว่า
“ใครทำผิดก็ไม่ต้องรับผิดชอบ”
คนที่มีหน้าที่ก็ต้องทำหน้าที่
สิ่งที่ผิดพลาดก็ควรได้รับการแก้ไข
ประชาชนก็มีสิทธิ์ตั้งคำถามและเรียกร้องการจัดการที่ดี
แต่ในขณะเดียวกัน—
อย่าให้การแก้ปัญหาข้างนอก
กลายเป็นการสร้างปัญหาอยู่ข้างในใจเรา
เพราะบางครั้ง
น้ำท่วมบ้านเราไม่กี่วัน
แต่ความโกรธ
ความเกลียด
ความเครียด
ความคิดวนซ้ำ ๆ
กลับท่วมใจเราเป็นเดือน เป็นปี
น้ำท่วมถนนยังพอรอให้น้ำลดได้
แต่ถ้าใจเราจมน้ำ
เราต้องช่วยตัวเองขึ้นมาก่อน
ลองเปลี่ยนวิธีคิดใหม่
อย่าคิดว่า
“ฉันกำลังอยู่ในภัยพิบัติ”
จนใจเต็มไปด้วยความกลัว
ลองคิดว่า
“ช่วงเวลานี้…ชีวิตกำลังสอนให้ฉันรู้จักการปรับตัว”
เราไม่ได้อยู่ในโลกที่ทุกอย่างเป็นไปตามใจเรา
เราอยู่ในโลกที่มีฝน
มีแดด
มีน้ำ
มีความร้อน
มีความหนาว
มีความสุข
มีความทุกข์
มีการเกิด
มีการเปลี่ยนแปลง
และมีการจากลา
หน้าที่ของเรา
ไม่ใช่ทำให้โลกเป็นอย่างใจเราทุกอย่าง
แต่คือ—
เรียนรู้ที่จะอยู่ในโลกที่ไม่เป็นอย่างใจเรา
โดยที่ใจของเรายังเป็นปกติ
เหมือนพระธุดงค์ที่อยู่ในป่า
ท่านอาจไม่มีบ้านหลังใหญ่
ไม่มีเครื่องอำนวยความสะดวกมากมาย
บางวันกินง่าย ๆ
อยู่กับธรรมชาติ
มีเพียงพื้นที่สำหรับนั่งภาวนา
มีลมหายใจ
มีสติ
มีธรรมะ
แต่ท่านก็อยู่ได้
เพราะความสุขของท่าน
ไม่ได้ฝากไว้กับสิ่งของมากมาย
ท่านมีน้อย
แต่ใจไม่ได้รู้สึกขาด
ในทางกลับกัน
บางคนมีบ้านใหญ่
มีรถดี
มีเงินมาก
มีของครบทุกอย่าง
แต่ใจกลับไม่มีความสุข
เพราะอะไร?
เพราะสิ่งที่ทำให้คนเราทุกข์
บางครั้งไม่ใช่สิ่งที่อยู่ข้างนอก
แต่คือ
ความยึดติดที่อยู่ข้างใน
น้ำไม่ได้ทำให้เราทุกข์ทั้งหมด
บางครั้งสิ่งที่ทำให้เราทุกข์หนักขึ้น
คือความคิดว่า
“มันต้องไม่เกิดขึ้นกับฉัน”
“ชีวิตของฉันต้องดีกว่านี้”
“ทำไมฉันต้องเจอเรื่องนี้”
“ทำไมทุกอย่างไม่เป็นอย่างที่ฉันต้องการ”
ยิ่งเราต่อสู้กับความจริงในใจ
ใจยิ่งเหนื่อย
แต่เมื่อเราหยุดสักครู่
มองความจริงตรงหน้า
แล้วพูดกับตัวเองว่า—
“โอเค…มันเกิดขึ้นแล้ว”
“ฉันอาจไม่ชอบมัน
แต่ตอนนี้มันคือความจริง”
“งั้นฉันจะทำดีที่สุด
เพื่อให้ตัวเองและคนที่เรารักผ่านมันไปให้ได้”
ตรงนั้นแหละ—
ใจจะเริ่มเบา
เราไม่จำเป็นต้องชอบน้ำท่วม
เราไม่จำเป็นต้องบอกว่าน้ำท่วมเป็นเรื่องดี
เราไม่จำเป็นต้องแกล้งทำเป็นไม่ทุกข์
แต่เราสามารถยอมรับว่า—
“นี่คือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น
และฉันจะไม่ทำให้สิ่งที่เกิดขึ้นข้างนอก
กลายเป็นความทุกข์ที่เพิ่มขึ้นข้างในใจตัวเอง”
น้ำอยู่ใต้ฟ้า
คนอยู่ใต้ธรรมชาติ
เราไม่กลัวฝนจนไม่กล้าออกจากบ้าน
เราไม่เกลียดแดดเพราะแดดร้อน
เราเรียนรู้ว่าจะอยู่กับมันอย่างไร
ชีวิตก็เหมือนกัน
ฝนตกก็หาที่หลบ
น้ำมาก็ยกของหนี
มีปัญหาก็แก้
มีทุกข์ก็รู้ว่าทุกข์
มีสิ่งที่เปลี่ยนไม่ได้ก็ยอมรับ
แล้วเดินหน้าต่อ
นี่ไม่ใช่ความอ่อนแอ
นี่คือ สติ
และนี่คือ ปัญญา
เพราะคนที่เข้าใจชีวิต
ไม่ใช่คนที่ไม่มีปัญหา
แต่คือคนที่—
มีปัญหาแล้วไม่เอาปัญหามาทำร้ายใจตัวเองซ้ำ
น้ำอาจท่วมบ้านเรา
แต่อย่าให้น้ำท่วมความหวัง
น้ำอาจท่วมถนน
แต่อย่าให้น้ำท่วมสติ
ชีวิตอาจลำบากในวันนี้
แต่อย่าเพิ่งตัดสินว่า
ชีวิตของเราจะลำบากตลอดไป
เพราะน้ำมีขึ้น
ก็มีลง
ทุกข์มีเกิด
ก็มีดับ
ไม่มีอะไรอยู่กับเราเหมือนเดิมตลอดไป
วันนี้น้ำท่วม
พรุ่งนี้น้ำก็ลด
วันนี้ทุกข์
วันหนึ่งมันก็ผ่าน
สิ่งที่เราต้องทำในวันนี้
ไม่ใช่เอาอนาคตทั้งชีวิตมาทุกข์กับน้ำที่กำลังท่วมอยู่
แต่คือ—
ประคองชีวิตให้ผ่านวันนี้ไปให้ได้
กินให้ได้
นอนให้ได้
รักษาสุขภาพให้ได้
ดูแลคนที่เรารักให้ได้
ช่วยเหลือกันให้ได้
และที่สำคัญ—
รักษาใจของเราเอาไว้ให้ได้
เพราะสุดท้ายแล้ว…
สิ่งที่เราต้องรักษา
ไม่ใช่แค่บ้านไม่ให้น้ำท่วม
แต่คือ
อย่าให้เหตุการณ์ภายนอก
ท่วมใจเราจนหมด
เมื่อเรายอมรับความจริงได้
เราจะเริ่มเห็นทางออก
เมื่อเราไม่เสียเวลาโทษสิ่งที่ย้อนกลับไปแก้ไม่ได้
เราจะมีแรงเหลือสำหรับแก้สิ่งที่ยังแก้ได้
และเมื่อใจเราไม่จม—
แม้ร่างกายจะต้องอยู่ท่ามกลางน้ำ
เราก็ยังสามารถใช้ชีวิตต่อไปได้
เพราะคนเราอาจเลือกไม่ได้ว่า
“พรุ่งนี้จะเกิดอะไรขึ้น”
แต่เราเลือกได้ว่า
“วันนี้…เราจะอยู่กับสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างไร”
น้ำท่วมได้แค่บ้าน
อย่าให้น้ำท่วมใจ
โลกจะเป็นอย่างไร
เราอาจควบคุมไม่ได้ทั้งหมด
แต่ใจของเรา—
เราต้องดูแลมันเอง
